9/6/16

el vito*


*τυπικός χορός της Ανδαλουσίας του 19ου αι.




Λουΐς Θερνούδα

Λόγια, μηδέν

Λόγια, μηδέν
πλησίαζε μόνο ένα κορμί
διερωτώντας
αναζητώντας
αγνοώντας τον πόθο σαν διερώτηση,
απάντηση καμιά,
φύλλο από κλαρί ανύπαρκτο,
κόσμος μ’ ανύπαρκτο ουρανό.
Η αγωνία ανοίγει δρόμο απ’ τα οστά,
από τις φλέβες ανεβαίνει
μέχρι στο δέρμα ν’ απλωθεί
πίδακες τ’ ονείρου
γενομένοι σάρκα π’ αναρωτιέται στα σύννεφα στραμμένη.
Μι’ αμυχή βιαστική,
 ένα βλέμμα φευγάτο στις σκιές
 αρκούν για ν΄ανοίξουν τα σώματα στα δυό
πεινασμένα να μπουν το ‘να μέσα στ’ άλλο
να δεχτούν
τ’  άλλο κορμί που θέλει να ονειρεύεται,
μισό στο μισό, όνειρο στ΄ όνειρο, σάρκα με σάρκα,
ίδια σε κορμί, ίδια σε ψυχή, ίδια σε πόθο πάνω.
Κι ας είναι μια ελπίδα μόνο,
αφού ο πόθος είναι διερώτηση
κι απάντηση καμιά.-

Luis Cernuda

No decía palabras,
acercaba tan sólo un cuerpo interrogante,
porque ignoraba que el deseo es una pregunta
cuya respuesta no existe,
una hoja cuya rama no existe,
un mundo cuyo cielo no existe.
La angustia se abre paso entre los huesos,
remonta por las venas
hasta abrirse en la piel,
surtidores de sueño
hechos carne en interrogación vuelta a las nubes.
Un roce al paso,
una mirada fugaz entre las sombras,
bastan para que el cuerpo se abra en dos,
ávido de recibir en sí mismo
otro cuerpo que sueñe;
mitad y mitad, sueño y sueño, carne y carne,
iguales en figura, iguales en amor, iguales en deseo.
Auque sólo sea una esperanza
porque el deseo es pregunta cuya respuesta nadie sabe.
Luis Cernuda
απόδοση: ©ΑΡ

ΑΣ' ΤΕ ΜΕ ΗΣΥΧΟ
 Μια αλήθεια, χρώμα στάχτης Άλλη αλήθεια, χρώμα του πλανήτη Μα όλες οι αλήθειες, από γης ως γης Δεν αξίζουν την αλήθεια δίχως το χρώμα της αλήθειας, Την αλήθεια της άγνοιας τού πώς ο άνθρωπος σαρκώνεται στο χιόνι. Όσο για το ψέμα, αρκεί να του πεις «αγαπάω» Για να φυτρώσει ανάμεσα στις πέτρες το λουλούδι του, που αντί για φύλλα λάμπει φιλιά, Αγκάθια αντί γι’ αγκάθια,
Η αλήθεια, το ψέμα, σαν χείλη μπλαβιά, λέει η μία, λέει τ’ άλλο’ μα ποτέ δεν προδίνουν αλήθειες ή ψέματα το κρυφό μυστικό τους. Αλήθειες ή ψέματα που αποδημούν σαν τα μάτια πεθαίνουν.

DEJADME SOLO
Una verdad es color ceniza Otra verdad es color de planeta Mas todas las verdades, desde el suelo hasta el suelo, No valen la verdad sin color de verdades, La verdad ignorante de como el hombre suele encarnarse en la nieve.
En cuanto a la mentira, basta decirle "quiero" Para que brote entre las piedras Su flor, que en vez de hojas luce besos, Espinas en lugar de espinas,
La verdad, la mentira, Como labios azules, Una dice, otra dice; Pero nunca pronuncia verdades o mentiras su secreto torciido; Verdades o mentiras que emigran cuando los ojos mueran.
απόδοση: ©ΑΡ

*ετοιμάζεται μικρή ανθολόγηση*

* τυπικός εκπρόσωπος της θρυλικής γενιάς του 1927 στην Ισπανία, άλλος θρύλος, ο Ραφαέλ Αλμπέρτι: 
-καλπάζοντας, καλπάζοντας
ίσαμε να θαφτούμε στη θάλασσα….- Πάκο Ιμπάνιεθ


A galopar

Las tierras, las tierras, las tierras de España,
las grandes, las solas, desiertas llanuras.
Galopa, caballo cuatralbo,
jinete del pueblo,
al sol y a la luna.

¡A galopar,
a galopar,
hasta enterrarlos en el mar!
A corazón suenan, resuenan, resuenan,
las tierras de España, en las herraduras.

Galopa, jinete del pueblo
caballo de espuma
¡A galopar,
a galopar,
hasta enterrarlos en el mar!

Nadie, nadie, nadie, que enfrente no hay nadie;
que es nadie la muerte si va en tu montura.
Galopa, caballo cuatralbo,
jinete del pueblo
que la tierra es tuya.

¡A galopar,
a galopar,
hasta enterrarlos en el mar!
 


Καλπάζοντας!

 
Γαίες, γαίες, γαίες  της Ισπανίας,

μεγάλες, μοναχικές, έρημες πεδιάδες,

κάλπασε άτι με τις λευκές οπλές,

πουλάρι της γης

σε ήλιο και σελήνη.

Να καλπάσουμε! να καλπάσουμε

ίσαμε να θαφτούμε στη θάλασσα!

Στην καρδιά ηχούν, ξαναηχούν, ξαναηχούν

οι γαίες  της Ισπανίας στις κλειδωνιές.

Κάλπασε πουλάρι του κόσμου,

άτι του αφρού
                                                                                                                       
Να καλπάσουμε,

Να καλπάσουμε

ίσαμε να θαφτούμε στη θάλασσα!

Κανένας, κανένας, κανένας να μας αντισταθεί,

κανένας δεν υπάρχει


τίποτα δεν είναι ο θάνατος αν πάει καβάλα στη σέλα σου

κάλπασε, κάλπασε άτι με τις λευκές οπλές,

πουλάρι του κόσμου,

 η  γης δική σου είναι.

Να καλπάσουμε,

να καλπάσουμε,

ίσαμε να θαφτούμε στη θάλασσα!


(ποίημα του Ραφαέλ Αλμπέρτι).



 απόδοση: ©ΑΡ








Φυσικά, ο επιφανέστερος εκπρόσωπος της γενιάς του ’27 υπήρξε ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα
-ζήτημα γούστου,  εν αρχή ο Κόκορας _el gallo_ {κατ’ εξοχήν, ο ποιητής στη Νέα Υόρκη, όσο κι αν είναι πολύ ωραίες οι ως σήμερα αποδόσεις (Tσιρόπουλος Λαλιώτης, Σουλιώτης)}, κάπου, στο κατ’ εξοχήν ποίημα για τη Νέα Υόρκη, νιώθεις πως κάτι λείπει στον ρυθμό, όταν τελειώσει η δική μου απόπειρα, θα κατατεθεί για σύγκριση…}

από εδώ: http://el-placard.blogspot.gr/2015/08/poemas-de-poeta-en-nueva-york-federico.html



7. Panorama ciego de Nueva York (Τυφλή θέαση της Νέας Υόρκης)

Si no son los pájaros 

cubiertos de ceniza,
si no son los gemidos que golpean las ventanas de la boda,
serán las delicadas criaturas del aire 
que manan la sangre nueva por la oscuridad inextinguible.
Pero no, no son los pájaros, 
porque los pájaros están a punto de ser bueyes;
pueden ser rocas blancas con la ayuda de la luna 
y son siempre muchachos heridos
antes de que los jueces levanten la tela.
Todos comprenden el dolor que se relaciona con la muerte,
pero el verdadero dolor no está presente en el espíritu.
No está en el aire ni en nuestra vida,
ni en estas terrazas llenas de humo.
El verdadero dolor que mantiene despiertas las cosas 
es una pequeña quemadura infinita
en los ojos inocentes de los otros sistemas.

Un traje abandonado pesa tanto en los hombros 

que muchas veces el cielo los agrupa en ásperas manadas.
Y las que mueren de parto saben en la última hora 
que todo rumor será piedra y toda huella latido.
Nosotros ignoramos que el pensamiento tiene arrabales
donde el filósofo es devorado por los chinos y las orugas.
Y algunos niños idiotas han encontrado por las cocinas 
pequeñas golondrinas con muletas 
que sabían pronunciar la palabra amor.

No, no son los pájaros.

No es un pájaro el que expresa la turbia fiebre de laguna,
ni el ansia de asesinato que nos oprime cada momento,
ni el metálico rumor de suicidio que nos anima cada madrugada,
Es una cápsula de aire donde nos duele todo el mundo,
es un pequeño espacio vivo al loco unisón de la luz,
es una escala indefinible donde las nubes y rosas olvidan
el griterío chino que bulle por el desembarcadero de la sangre.
Yo muchas veces me he perdido 
para buscar la quemadura que mantiene despiertas las cosas
y sólo he encontrado marineros echados sobre las barandillas 
y pequeñas criaturas del cielo enterradas bajo la nieve.
Pero el verdadero dolor estaba en otras plazas 
donde los peces cristalizados agonizaban dentro de los troncos;
plazas del cielo extraño para las antiguas estatuas ilesas 
y para la tierna intimidad de los volcanes.
No hay dolor en la voz. Sólo existen los dientes,
pero dientes que callarán aislados por el raso negro.
No hay dolor en la voz. Aquí sólo existe la Tierra.
La Tierra con sus puertas de siempre 
que llevan al rubor de los frutos.




*αυτό το  μέσον αναπαραγωγής μουσικής δεν διαθέτει το τραγούδι στην  ισπανική του έκδοση, διαθέσιμη  μόνο η πιο μελωδική αλλά μεξικανική έκδοση από τον  μεγάλο μεξικανό τραγουδοποιό Όσκαρ Τσάβες «το κόκκινο κοκόρι απέναντι στο μαύρο κοκόρι» τυπικό της εποχής του Ισπανικού εμφυλίου:


Cuando canta el gallo negro 
es porque se acaba el día 
cuando canta el gallo negro 
es porque se acaba el dia 
si cantara el gallo rojo 
otro gallo cantaría 


(couplé) ay! si es que yo miento
la canción que yo canto
la borre el viento,
ay! la borre el viento
¡qué! desencanto
si me borrara el viento
lo que yo canto,
ay! lo que yo canto!

Σαν τραγουδάει το μαύρο κοκόρι

μισεύει η μέρα
σαν τραγουδάει το μαύρο κοκόρι
μισεύει η μέρα
αν τραγούδαγε το κόκκινο κοκόρι
άλλο κοκόρι θα τραγούδαγε

(κουπλέ) αχ! μάρτυς μου ο Θεός αν λέω ψέμματα,
το τραγούδι που λέω
να το σβύσει ο αγέρας
αχ! να το σβύσει ο αγέρας
τι απομάγευση! αν μού σβυνε ο αγέρας
το τραγούδι μου!
αχ! το τραγούδι μου!


Se miraron en la arena 

los dos gallos frente a frente 
se miraron en la arena 
los dos gallos frente a frente 
el gallo negro era grande 
pero el rojo era valiente 

Κοιταχτήκανε στην αρένα

τα δυο κοκόρια πρόσωπο με πρόσωπο
κοιταχτήκανε στην αρένα
τα δυο κοκόρια πρόσωπο με πρόσωπο
το μαύρο κοκόρι ήταν μεγάλο
μα το κόκκινο, γενναίο

Se miraron frente a frente 
y atacó el negro primero 
se miraron frente a frente 
y atacó el negro primero 
el gallo rojo es valiente 
pero el negro traicionero 

Κοιταχτήκανε πρόσωπο με πρόσωπο

το μαύρο πρώτο ρίχτηκε στον αγώνα
κοιταχτήκανε πρόσωπο με πρόσωπο
το μαύρο πρώτο ρίχτηκε στον αγώνα
το κόκκινο κοκόρι ήταν γενναίο
αλλά το μαύρο προδοτικό

(κουπλέ) αχ! μάρτυς μου ο Θεός αν λέω ψέμματα,
το τραγούδι που λέω
να το σβύσει ο αγέρας
αχ! να το σβύσει ο αγέρας
τι απομάγευση αν μού σβυνε ο αγέρας
το τραγούδι μου!

αχ! το τραγούδι μου!

Gallo negro gallo negro 
gallo negro te lo advierto 
gallo negro gallo negro 
gallo negro te lo advierto 
no se rinde un gallo rojo 
solo cuando ya esta muerto 
no se rinde un gallo rojo 
solo cuando ya esta muerto.


Μαύρο κοκόρι, μαύρο κοκόρι
μαύρο κοκόρι προσοχή!
μαύρο κοκόρι, μαύρο κοκόρι
μαύρο κοκόρι προσοχή!
ένα κόκκινο κοκόρι δεν παραδίνεται
πάρεξ νεκρό
ένα κόκκινο κοκόρι δεν παραδίνεται
πάρεξ νεκρό.
 αχ! μάρτυς μου ο Θεός αν λέω ψέμματα!
το τραγούδι που λέω
να το σβύσει ο αγέρας
αχ! να το σβύσει ο αγέρας
τι απομάγευση αν μού σβυνε ο αγέρας
το τραγούδι μου!

απόδοση: © ΑΡ
και από τους μελωδικούς Ουρουγουανούς Λος Ολιμαρένιος, λίγο εγγύτερα στο πνεύμα του Λόρκα:





Ο Γκαρθία Λόρκα ήταν κατ' αρχήν μουσικός, μαθήτευσε στον Μανουέλ Ντε Φάγια, περίφημα είναι τα Λαϊκά του τραγούδια (Canciones populares) που εξέδωσε το 1931 με την
Αρχεντινίτα:
http://cultura.elpais.com/cultura/2015/03/04/actualidad/1425462230_050543.html

http://burgos1936.com/_utiles/otros/Cancionero/026_-_En_la_Plaza_de_mi_pueblo.pdf




το jaleo * (=από φασαριόζικο γλέντι ως απλοελληνιστί, βαβούρα) *